16 - مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ : آنچه با استخوان ممزوج شده . تفسير آيات نخست - آيه تبديل ، آيه‌اى كه در ضمن آيات مكى سوره نمل آمده است : خداوند سبحان در اين آيات فرموده : هرگاه آيه‌اى را جايگزين آيه ديگر كنيم ، يعنى حكمى از شريعت سابق را برداشته و حكم ديگرى را كه در قران آمده به جاى آن بگذاريم ، به رسول ما مىگويند : تو دروغزنى ! اى پيامبر ! بگو : احكام قرآنى را فرشته مخصوص از جانب خدا به حق مىآورد تا مؤمنان را بر ايمان خود ثابت قدم بدارد ، و براى مسلمانان هدايت و بشارت باشد . تو دروغزن نيستى ! دروغزن كسانى هستند كه به آيات خدا ايمان نمىآورند - يعنى مشركان - آنان خودشان دروغگويانند ! خداوند پس از اين ، مورد نزاع را شرح داده و مىفرمايد : از آنچه روزىتان داده‌ايم ، مانند : گوشت شتر و چربىهاى حيوان و امثال آن را كه بر بنى اسرائيل حرام كرده بوديم ، حلال و پاكيزه ، بخوريد ، زيرا خداوند آنها را بر شما حرام نكرده ، بلكه تنها خوردن مردار و خون و گوشت خوك و آنچه را كه براى غير خدا قربانى كنند ، بر شما حرام كرده - مگر براى مضطر كه ناچار از خوردن باشد - اينهاست كه بر شما حرام شده ، شما از پيش خود نگوئيد : " اين حرام و آن حلال است " ، چنان كه مشركان مىگفتند و خداوند در سوره انعام ( 138 - 140 ) از آن خبر داده است . اينها كار مشركان است . امّا يهود ، خداوند بر آنان حرامهاى ويژه‌اى قرار داده كه در آيه ( 146 ) سوره انعام آمده است . اما تو اى پيامبر ! ما به تو وحى كرديم : در حلال و حرام پيرو ملّت ابراهيم باش ، و از جمله امورى كه در شريعت ابراهيم بود ، روز جمعه روز استراحت هفته است ، اما شنبه را تنها بر بنى اسرائيل تعطيل كرديم و كار در آن بر ايشان حرام بود ، چنان كه در آيه ( 163 ) سوره اعراف آمده است . بنابر آنچه آورديم ، معناى تبديل آيه در اينجا ، تنها تبديل برخى احكام تورات با احكام قرآن ، و بازگشت به شريعت ابراهيم خليل عليه السّلام است .